Warning: file() expects parameter 2 to be long, string given in /web0112.php on line 20

Warning: Division by zero in /web0112.php on line 22
 
e-łoś
strona główna | encyklopedia | ciekawostki | galerie | przyjaciele e-łosia | księga gości | ankieta | linki | kontakt
łoś
systematyka łosia
łosie w Poznaniu
Dolina Łosiowa
łoś w innym języku
Alaska: statystyki łosia
łosiowe multimedia
łosiowe gry
kiedy polować na łosie dla dorosłych
mózg łosia (po angielsku)
pies na łosie - Elkhund
Rocky i Łoś Superktoś
słówka łosia
łoś to też samolot
test łosia
łosie rogi
Łosie
łosiowe błota
Łosiów
zdechłe łosie dla dorosłych
łoś na ścianie
łosiek, opowiadanie Grzegorza Buchwalda
łowcy wilków (fragment o łosiu)
o łosiu w literaturze dziecięcej
o łosiach w naszym życiu
naznaczony łoś
czekolada z łosiem
świąteczne serwetki z łosiem
łoś na wystawie Expo 2000 w Hannoverze
łosia kącik kulinarny dla dorosłych
łoś z Dziuplidla dorosłych
gonili łosia po mieście
łoś zabity w Dębicy
łoś na cytadeli
tragiczne zderzenie z łosiem
łoś miejski
łoś nie przeżył zderzenia z samochodem
łosie koło Mysłowic
łoś ocalony z bagna nie żyje
łoś nie przeżył kolizji
łosie na drodze
nad Biebrzą łoś jak na dłoni
urok grajdołka
"instynkt myśliwych" dla dorosłych
uwaga na pijane łosie!
polowania na łosie dla dorosłych
Czarny Łoś
Krystyna Konarska-Łosiowa
Jan Nepomucen Łoś
Feliks Antoni Łoś
Włodzimierz Łoś

dla dorosłych dla wrogów łosi

Feliks Antoni Łoś

Feliks Antoni Łoś herbu Dąbrowa, generał wojsk koronnych, wojewoda pomorski, ur. się w 1737 r. jako syn Ludwika Michała, chorążego czerwonogrodzkiego, a później kasztelana kamienieckiego i lwowskiego, marszałka Trybunału Koronnego i rotmistrza kawalerii narodowej, senatora i kawalera orderu Orła Białego, oraz Heleny ze Skarbków, kasztelanki Kalickiej. Miał brata Joachima i siostrę Urszulę Ewę. Ojciec ich, w 1753 r., nabył od starosty teraczyńskiego Antoniego Dziewałtowskiego dobra narolskie, które po jego śmierci (1758), odziedziczył Feliks Antoni.
Narol, w którym Feliks Antoni Łoś zbudował swój pałac, będący chlubą naszej klasycystycznej architektury, nabrał wówczas rozgłosu i przeżywał okres swego rozkwitu. Stąd w jego historii nazwisko wojewody zasługuje na szczególniejsze uwypuklenie. Feliks Antoni Łoś wcześniejsze lata życia spędził za granicą, gdzie zapoznał się z ówczesną cywilizacją, zbytkiem i fanfaronadą, oraz nabył gustu do sztuk pięknych. Po powrocie do kraju rozpoczął swą karierę polityczną. Był starostą wiszeńskim i skarszewskim. W 1764 r., jako poseł ziemi przemyskiej, podpisał elekcję Stanisława Augusta Poniatowskiego, a później zaliczany był w poczet dygnitarzy i osób należących do otoczenia króla. Na sesjach sejmowych w 1768 r. należał do tych, którzy protestowali przeciwko wywiezieniu senatorów do Kaługi. W 1770 r. odznaczony został orderem Św. Stanisława a w 1779 r. orderem Orła Białego. Od tegoż roku był wojewodą pomorskim, ale w 1790 r. złożył tę dostojność. W 1782 r. mianowany został kuchmistrzem wielkim koronnym (Oberstlandkuchenmeisier) galicyjskim a w roku następnym, z rąk cesarza Józefa II, otrzymał godność hrabiego. Po wejściu w posiadanie dóbr narolskich rozpoczął na obszarze wsi Narol budowę swej rezydencji, która miała dodać blasku jego pozycji i uświetnić dzieje jego rodu.
Pałac zbudowany został na wzgórzu położonym na wschód od wsi Narol, a na północ od miasteczka noszącego takaż samą nazwę. Malowniczo położone wzgórze przekształcone zostało w park, a jego wykonawcą został ogrodnik Norbert Hammerschmidt, który, zgodnie z zawartą (4 IX l773) umową, podjął się "przy pałacu w Narolu ogród włoski założyć na trzy kondygnacje... wszelkie ulice tak grabowe jako i lipowe zasadzić". Wraz z zakładaniem parku postępowały prace związane z wznoszeniem pałacu, który zbudowany został na planie podkowy, będącej znakiem herbowym rodziny Łosiów. Podstawowe prace budowlane zakończone zostały w 1776 r., a wyposażanie jego wnętrza trwało do 1781 r. Całość prac wykonano pod osobistym nadzorem wojewody, który nie szczędził kosztów, by rezydencji swej dać jak najokazalszy wygląd. W parku ustawiona kolumny, a we wnętrzu pałacu, w którym znajdowało się 50 pokoi, wśród nich pięknie ozdobiona sala balowa, zgromadzone zostały liczne obrazy szkoły włoskiej i holenderskiej, portrety rodzinne i rzeźby. Tam też mieściło się bogate archiwum obejmujące korespondencję, stare akta i inne rękopisy, kolekcje pamiątek rodzinnych (ordery, pieczęcie itp.), oraz biblioteka, zawierająca utwory w różnych językach. W salonach rozmieszczone były stylowe meble i inne przedmioty świadczące o smaku artystycznym wojewody, dla którego pałac oraz zbiory, do ostatnich chwil jego życia były przedmiotem szczególniejszej troski i umiłowania.
Feliks Antoni Łoś otaczał się ludźmi światłymi a w swej rezydencji zorganizował bujne życie towarzyskie. W pałacu utrzymywał szkołę dramatyczną i muzyczną, w której uczyła się młodzież szlachecka. Tam rozmieszczone były liczne wersety i sentencje łacińskie, które stanowiły dla niej dewizę. Zachowany rękopis, zawierający w przeważającej mierze mowy i wiersze okolicznościowe, które dotychczas nie są znane jak i napisy umieszczone na bramie pałacowej, świadczą o zdolnościach literackich wojewody.
Wojewoda zwracał również baczną uwagę na rozwój swych dóbr. W Narolu osadził sporo rzemieślników, a dla tamtejszych krawców i kuśnierzy kreował w 1765, r:, na cześć przyjazdu wojewodzianki inowrocławskiej Marianny Urszuli Moszczeńskiej, którą w tymże roku poślubił w Warszawie, cech igielniczy. W miasteczku tym założył również szkołę trywialną, oraz zbudował nowy kościół parafialny, spełniający rolę mauzoleum rodziny Łosiów, w którym sam też został pochowany.
Śmierć wojewody (zm. 27 X 1804 r.) przekreśliła okres rozwoju rezydencji narolskiej, tak typowej dla naszych dziejów XVIII-stulecia. Żona Feliksa- Antoniego Łosia zmarła (1798) wcześniej, a prawo do pozostałych po nim dóbr otrzymał Maurycy Łoś, którego. wojewoda zobowiązał "ażeby dobra następujące, to jest klucz narolski i werchracki z swojemi attinencjami, tudzież pałacu w Narolu z biblioteką, obrazami i wszystkimi meblami w tym pałacu. znajdującymi się ... ani alienował, lecz w całości, następującym sobie substytuowanym zostawił". Testament jednak nie uchronił spadku przed rozpadem. Zbiory biblioteczne, (w znacznej, większości nabył Stanisław Potocki a następnie, wraz z księgozbiorem w Raju dostały się do biblioteki Jakuba Potockiego w Helenowie, skąd w 1935 r. przekazane zostały dó Biblioteki Publicznej w Warszawie, gdzie znajdują się do dziś, a pałac zaś wraz z dobrami narolskimi które były wianem Marii Łoś i w 1863,.r. przeszły w ręce Juliana Puzyny, po zniszczeniu, jakiego doznał w 1945 r. i stale oczekuje na swego mecenasa, który podjąłby się trudu dokończenia jego odbudowy.

Stanisław Franciszek Gajewski
"Materiały i Studia Muzealne", t. III, s. 175 - 178).

Składam serdeczne podziękowania Mirkowi Łosiowi za dostarczenie mi powyższego materiału.

e-łoś by wojtek nowak
2000 - 2008
wstecz powrót na górę